بررسی تطبیقی قرآن، انجیل و تورات
جلسه اول مقدمه
در این کارگاه تطبیقی بر آنیم با تکیه بر متن عربی قرآن، متن عبری تورات و عهد عتیق و متن سریانی و یونانی انجیل و عهد جدید، به برخی مباحث تطبیقی بین این کتب آسمانی بپردازیم.
مباحثی که به آنها پرداخته خواهد شد:
مقدمه ای بر زبان کتاب مقدس و ترجمه های مربوطه و تشابهاتی با قرآن
تناظرات زبان عربی و عبری و سریانی، نرم افزار های کتاب مقدس، دیکشنری استرانگ و کد استرانگ، تفاسیر کتاب مقدس، ترجمه های فارسی، عربی و انگلیسی کتاب مقدس، ترجمه کینگ جیمز، موحدین مسیحی، شاهدان یهوه، ترجمه های شاهدان یهوه، ترجمه های جنبش بازگردان نام مقدس به کتاب مقدس، اشاره ای به تشابهات کلامی بین قرآن و کتاب مقدس، قل هو الله احد، شماع، سبحان الله، هللویاه، اصحاب یمین، اصحاب شمال، جهنم، باروخ شم …
برای نمونه نویسه گردانی عبری به متن زیر دقت کنید:
تثنیه ۶: ۴متن اصلی عبری: שמע ישראל יהוה אלהינו יהוה אחד
متن نویسه گردانی شده**:** شمع یشرال یهوه الهینو یهوه احد
ترجمه عربی ون دایک**:** اسمع یا اسرائیل. الرب الهنا رب واحد_.ترجمه فارسی قدیم****: ای اسرائیل بشنو، یهوه، خدای ما، یهوه واحد است._
برای نمونه نویسه گردانی آرامی به متن زیر دقت کنید:
لوقا ۱۱: ۴۷متن اصلی آرامی****: ܘܝ ܠܟܘܢ ܕܒܢܝܢ ܐܢܬܘܢ ܩܒܪܐ ܕܢܒܝܐ ܕܐܒܗܝܟܘܢ ܩܛܠܘ ܐܢܘܢ
متن نویسه گردانی شده**:** وی لکون دبنین انتون قبرا دنبیا دابهیکون قطلو انون
ترجمه عربی ون دایک**:** ویل لکم لانکم تبنون قبور الانبیاء وآباؤکم قتلوهم
ترجمه فارسی قدیم**:** وای بر شما زیراکه مقابر انبیا را بنا میکنید و پدران شما ایشان راکشتند_._
نرم افزار کتاب مقدس
این نسخه جهت اتصال به نرم افزار SWORD از سازمان The CrossWire Bible Society طراحی شده است.
توصیه بنده برای نصب این نرم افزار جهت محققین این دو قدم است:
۱- نرم افزار SWORD Starter Pack را دانلود و نصب کنید.
http://www.crosswire.org/ftpmirror/pub/sword/frontend/win32/v1.7/sword-win32-1.7.3.exe
این بسته شامل اصل نرم افزار، ترجمه انگلیسی شاه جیمز با ارتباط با متن عبری و یونانی، دیکشنری عبری به انگلیسی و یونانی به انگلیسی استرانگ می باشد.
۲- بسته Farsi Bible Pack را دانلود و در همان محل نصب کنید.
http://sepehrmohamadi.com/download/FarsiBiblePack_V2.exe
این بسته تقریبا کاملترین بسته نرم افزاری فارسی کتاب مقدس می باشد و شامل ترجمه فارسی قدیم، ترجمه تفسیری، ترجمه عصر جدید و نقشه های کتاب مقدس به همراه عهد قدیم عبری و عهد جدید آرامی(سریانی) نویسه گردانی شده به فارسی(عربی) می باشد.
مجموعه فوق برای تحقیق به زبان فارسی مناسب است. ولی برای علاقه مندان توصیه می کنم دو بسته زیر را هم حتما نصب کنند:
http://www.crosswire.org/ftpmirror/pub/sword/packages/win/AraSVD.zip
۲-ترجمه جدید The Scriptures 98 به زبان انگلیسی
ترجمه The Sciptures’98 بی اغراق بهترین ترجمه کتاب مقدس به انگلیسی است که حقیر دیده ام. مترجمین در این ترجمه، کلمات یهوه، اِل، اِلُهیم و غیره را بدون ترجمه گذاشته و عینا در متن انگلیسی نقل کرده اند و بدین صورت بسیاری از اشکالات ترجمه های پیشین روشن می شود. اما متاسفانه مترجمین همچنان همه کلمات اِله، اِلُوَه و گاهی اِل را به اِلوهیم ترجمه کرده اند که نقصی است که قاعدتا در نسخ بعدی اصلاح می کنند.
ولی جدا برای این ترجمه انگلیسی وقت صرف شده و عمدتا نیز در ترجمه عهد جدید بر نسخه آرامی، که از دید حقیر، اصالت بیشتری دارد، اتکا شده است.
به هر صورت با نصب مجموعه فوق بسیاری از لوازمی که برای مطالعه و تحقیق در زمینه کتاب مقدس به فارسی لازم است را در اختیار دارید.
همچنین برای دانلود دیگر ترجمه های کتاب مقدس می توانید مستقیما به سایت این مجموعه مراجعه کنید.
با نصب عهد عتیق عبری و عهد جدید آرامی نویسه گردانی شده به فارسی شما به راحتی می توانید متن اصلی کتاب مقدس(شامل تورات، انبیا،نوشته ها، زبور(مزامیر)، اناجیل اربعه، نامه های پولس و مکاشفات یوحنا) که به گمان حقیر از اصالت بسیار بالایی برخوردار است را، بدون تسلط بر زبان عبری و آرامی، مطالعه کنید و بسیاری از نکاتی را که به واسطه ترجمه های ضعیف مغفول واقع شده است دریابید.
AndBible برای اندروید
ساختار کتاب مقدس
کتابهای عهد عتیق: کتابهای عهد جدید:
پیدایش genesis متی matthew
خروج exodus مرقس mark
لاویان leviticus لوقا luke
اعداد numbers یوحنا john
تثنیه deuteronomy اعمال رسولان acts
یوشع joshua رومیان romans
داوران judges اول قرنتیان 1 corinthians
روت ruth دوم قرنتیان 2 corinthians
اول سموئیل 1 samuel غلاطیان ghalatians
دوم سموئیل 2 samuel افسسیان ephesians
اول پادشاهان 1 kings فیلیپیان philippians
دوم پادشاهان 2 kings کولسیان colossians
اول تواریخ 1 chronicles اول تسالونیکیان 1 thessalonians
دوم تواریخ 2 chronicles دوم تسالونیکیان 2 thessalonians
عزرا ezra اول تیموتائوس 1 timothy
نحمیا nehemiah دوم تیموتائوس 2 timothy
استر esther تیطوس titus
ایوب job فلیموس philemon
مزامیر psalms عبرانیان hebrews
امثال proverbs یعقوب james
جامعه ecclesiastes اول پطرس 1 peter
غزل غزلها song of songs دوم پطرس 2 peter
اشعیا isaiah اول یوحنا 1 john
ارمیا jeremiah دوم یوحنا 2 john
مرائی ارمیا lamentations سوم یوحنا 3 john
حزقیال ezekiel یهودا jude
دانیال daniel مکاشفه revelation
هوشع hosea
یوئیل joel
عاموس amos
عوبدیا obadiah
یونس jonah
میکاه micah
ناحوم nahum
حبقوق habkkuk
صفنیا zephaniah
حجی haggi
زکریا zecheriah
ملاکی malachi
برای اطلاعات بیشتر مراجعه به درآمدى بر شناخت كتاب مقدس دکتر عبدالرحیم سلیمانی:
http://www.yahood.net/maghalat/maghalat/yahood/19.htm
ترجمه شاه جیمز 1611
https://en.wikipedia.org/wiki/King_James_Version
دیکشنری استرانگ
Strong’s Exhaustive Concordance of the Bible, generally known as Strong’s Concordance, is a concordance of the King James Bible (KJV) that was constructed under the direction of Dr. James Strong (1822–1894) and first published in 1890. Dr. Strong was Professor of exegetical theology at Drew Theological Seminary at the time. It is an exhaustive cross-reference of every word in the KJV back to the word in the original text.
Unlike other Biblical reference books, the purpose of Strong’s Concordance is not to provide content or commentary about the Bible, but to provide an index to the Bible. This allows the reader to find words where they appear in the Bible. This index allows a student of the Bible to re-find a phrase or passage previously studied. It also lets the reader directly compare how the same word may be used elsewhere in the Bible. In this way Strong’s Notes provides an independent check against translations, and offers an opportunity for greater, and more technically accurate understanding of text.
Strong’s Concordance includes:
· The 8674 Hebrew root words used in the Old Testament. (Example: Hebrew word #582 in Strong’s Concordance)
· The 5624 Greek root words used in the New Testament. (Example: Greek word #3056 in Strong’s)
https://en.wikipedia.org/wiki/Strong’s_Concordance
ترجمه های فارسی کتاب مقدس:
ترجمه فارسی قدیم
ترجمه تفسیری
ترجمه عصر جدید
ترجمه هزاره نو
ترجمه دنیای جدید(شاهدان یهوه)
نقل قول از سایت شاهدان یهوه:
کمیتهٔ ترجمهٔ دنیای جدید کتاب مقدّس، شجاعانه نام یَهُوَه را در نوشتههای مقدّس یونانی یعنی «عهد جدید» به جای اصلی خود بازگرداند؛ نام الٰهی در این ترجمه ۲۳۷ بار درج شده است. این کار نه از روی هوا و هوس مترجمان بلکه از روی منطق، تحقیق و شواهد قطعی صورت گرفته است. برای مثال، در لوقا ۴:۱۸ نقلقولی از اِشَعْیا ۶۱:۱ شده است. در متن اصلی عبری، نام یَهُوَه در این آیه از کتاب اِشَعْیا به چشم میخورد. * پس در_ترجمهٔ دنیای جدید،_ لوقا ۴:۱۸بهدرستی چنین ترجمه شده است: «روح یَهُوَه بر من است؛ زیرا مرا مسح کرد تا به بینوایان بشارت دهم.»
بدین شکل، خوانندهٔ کتاب مقدّس میتواند یَهُوَه خدا را بهراحتی از یگانه پسرش عیسی مسیح تشخیص دهد. برای مثال، مَتّی ۲۲:۴۴ در بسیاری از ترجمهها چنین برگردانده شده است: «خداوند به خداوند من گفت.» (_ترجمهٔ هزارهٔ نو_) اما این سؤال مطرح میشود که چه کسی با چه کسی سخن میگوید! در واقع، این آیه از بخشی از مزمور ۱۱۰:۱ نقلقول شده است که نام الٰهی در متن عبری اصلی به چشم میخورد. از این رو، در ترجمهٔ دنیای جدید مَتّی ۲۲:۴۴ چنین ترجمه شده است: «یَهُوَه به سَرور من گفت.» درک تفاوتی که آیات بین یَهُوَه خدا و پسرش قرار میدهد، صرفاً یک نکتهٔ آموزشی نیست، بلکه در نجات شخص حیاتی است. (مَرقُس ۱۳:۳۲؛ یوحنا ۸:۱۷، ۱۸؛ ۱۴:۲۸) به همین دلیل، در اعمال ۲:۲۱ آمده است: «هر که نام یَهُوَه را بخواند، نجات خواهد یافت.»
جنبش نام مقدس
https://en.wikipedia.org/wiki/Sacred_Name_Movement
ترجمه عربی ون دایک
ترجمه انگلیسی شاه جیمز
ترجمه انگلیسی The scriptures
معرفت بینامتنی
وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدينَ (5:83)
و چون آنچه را به سوى اين پيامبر نازل شده، بشنوند، مىبينى بر اثر آن حقيقتى كه شناختهاند، اشك از چشمهايشان سرازير مىشود. مىگويند: پروردگارا، ما ايمان آوردهايم پس ما را در زمره گواهان بنويس. (83)
الَّذِينَ ءَاتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ مِن قَبْلِهِ هُم بِهِ يُؤْمِنُونَ(28:52)
وَ إِذَا يُتْلىَ عَلَيهْمْ قَالُواْ ءَامَنَّا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّنَا إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ(53)
أُوْلَئكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُم مَّرَّتَينِْ بِمَا صَبرَواْ وَ يَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ(54)
كسانى كه قبل از آن، كتاب [آسمانى] به ايشان دادهايم، آنان به [قرآن] مىگروند. (52)
و چون بر ايشان فرو خوانده مىشود، مىگويند: «بدان ايمان آورديم كه آن درست است [و] از طرف پروردگار ماست ما پيش از آن [هم] از تسليمشوندگان بوديم.» (53)
آنانند كه به [پاس] آنكه صبر كردند و [براى آنكه] بدى را با نيكى دفع مىنمايند و از آنچه روزىشان دادهايم انفاق مىكنند، دو بار پاداش خواهند يافت. (54)
آیت توحید
تثنیه ۶: ۴
اصل عبری نویسه گردانی شده: شمع یشرال یهوه الهینو یهوه احد
ترجمه فارسی قدیم: ای اسرائیل بشنو، یهوه، خدای ما، یهوه واحد است.
قرآن ۱۱۲:۱
اصل عربی: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَد
ترجمه فولادوند: بگو: او خدایى است یکتا
مرقس 12: 28
28 و یکی از کاتبان، چون مباحثه ایشان را شنیده، دید که ایشان را جواب نیکو داد، پیش آمده، از او پرسید که «اول همه احکام کدام است؟» 29 عیسی او را جواب داد که «اول همه احکام این است که بشنوای اسرائیل، خداوندخدای ما خداوند واحد است. 30 و خداوندخدای خود را به تمامی دل و تمامی جان وتمامی خاطر و تمامی قوت خود محبت نما، که اول از احکام این است.
ترجیع بند ادیان ابراهیمی
خروج ۴ :۵
اصل عبری نویسه گردانی شده: لمعن یامینو کینراه الیک یهوه الهی ابتم الهی ابرهم الهی یصحق والهی یعقب
ترجمه فارسی قدیم: تا آنکه باور کنند که یهوه خدای پدران ایشان، خدای ابراهیم، خدای اسحاق، و خدای یعقوب، به تو ظاهر شد
لوقا ۲۰: ۳۷
اصل سریانی: . موشا بدق ادکر جیر بسنیا کد امر مریا الهه دابرهم والهه دایسحق والهه دیعقوب
ترجمه فارسی قدیم:…موسی نیز در ذکر بوته نشان داد، چنانکه خداوند(مریا، همان یهوه در سریانی) را خدای ابراهیم وخدای اسحاق و خدای یعقوب خواند
قرآن ۲:۱۳۳
اصل عربی: أَمْ کُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ حَضَرَ یَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قالَ لِبَنیهِ ما تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدی قالُوا نَعْبُدُ إِلهَکَ وَ إِلهَ آبائِکَ إِبْراهیمَ وَ إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ إِلهاً واحِداً وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ
ترجمه فولادوند: آیا وقتى که یعقوب را مرگ فرا رسید، حاضر بودید؟ هنگامى که به پسران خود گفت: «پس از من، چه را خواهید پرستید؟» گفتند: «معبود تو، و معبود پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق- معبودى یگانه- را مى پرستیم و در برابر او تسلیم هستیم.»
هو، یا، زکریا**، یحیی**
این همانیهای معنایی بسیار فراوان است، همین واژه “هو” هم در عبری و هم در عربی، هم ضمیر سوم شخص است و هم از اسماء الله است چنانکه در “الله لا اله الا هو”، فرازی است که بارها و در جاهای مختلف قرآن به کار رفته است، یا بازی با کلام چنانکه در بیشتر سوره مریم، قافیه “یا” است که از “زکریا” شروع می شود. همانطور که می دانید زکریا به عبری یعنی”یهوه به یاد دارد” و چه نیکو در ابتدای سوره مریم می گوید:
قرآن ۱۹:۲
اصل عربی: ذِکْرُ رَحْمَتِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا
ترجمه فولادوند: [این] یادى از رحمت پروردگار تو [در باره] بندهاش زکریاست.
و در مورد یحیی خود این نام به معنی زندگی کردن است و یوحنا به معنی یهوه-حنا است:
وَ حَناناً مِنْ لَدُنَّا وَ زَكاةً وَ كانَ تَقِيًّا (19:13)
و [نيز] از جانب خود، مهربانى و پاكى [به او داديم] و تقواپيشه بود. (13)
لوقا 1: 77 تا قوم او را معرفت نجات دهی، درآمرزش گناهان ایشان
اصل سریانی: دنتل مدعا دحیا لعمه بشوبقنا دحطهیهون
ترجمه سریانی مُرداک:that he may give the knowledge of life to his people, and forgiveness of their sins,
اسماعیل
پیدایش 17: 20 و اما در خصوص اسماعیل، تو را اجابت فرمودم. اینک او را برکت داده، بارور گردانم، و او را بسیار کثیر گردانم. دوازده رئیس از وی پدید آیند، و امتی عظیم ازوی بوجود آورم
ولیشمعال شمعتیک هنه برکتی اتو وهفریتی اتو وهربیتی اتو بماد ماد شنیم عشر نشیام یولید ونتتیو لجوی جدول
قرآن ۱۴:۳۹
اصل عربی: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی وَهَبَ لی عَلَى الْکِبَرِ إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمیعُ الدُّعاءِ
سپاس خداى را که با وجود سالخوردگى، اسماعیل و اسحاق را به من بخشید. به راستى پروردگار من شنونده دعاست.
ذوالقرنین و کوروش
در این مورد، قرآن از شخصیتی تنها با لقب و خصوصیت «ذوالقرنین» (صاحب دو قرن/دو شاخ) یاد میکند و نامی از او نمیبرد، حال آنکه کتاب مقدس نام او را «کوروش» آورده و لقب «مسیح» به او داده است؛ و جالب آنکه در ترجمه عربی ون دایکِ کتاب دانیال، عیناً واژه «ذَا الْقَرْنَیْنِ» به کار رفته است.
قرآن ۱۸:۸۳
اصل عربی: وَ یَسْئَلُونَکَ عَنْ ذِی الْقَرْنَیْنِ قُلْ سَأَتْلُوا عَلَیْکُمْ مِنْهُ ذِکْراً
ترجمه فولادوند: و از تو درباره ذوالقرنین مىپرسند. بگو: شرحى از [حال] او را برایتان مىخوانم.
و نیز قرآن او را فاتح مشرق و مغرب میشناساند:
قرآن ۱۸:۸۶ و ۱۸:۹۰
اصل عربی: حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ … حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ
ترجمه فولادوند: تا آنگاه که به غروب آفتاب رسید … تا آنگاه که به طلوع آفتاب رسید.
در کتاب دانیال نبی، این شخص به صورت قوچی با دو شاخ توصیف شده و تعبیر خواب، او را پادشاهان مادیان و پارسیان دانسته است:
دانیال ۸: ۳
ترجمه فارسی قدیم: دیدم که ناگاه قوچی نزد نهر ایستاده بود که دو شاخ داشت و شاخهایش بلند بود و یکی از دیگری بلندتر و بلندترین آنها آخر برآمد؛ و قوچ را دیدم که به سمت باختر و شمال و جنوب شاخ میزد و هیچ وحشی با او مقاومت نتوانست کرد …
دانیال ۸: ۲۰
ترجمه فارسی قدیم: قوچ صاحب دو شاخ که دیدی پادشاهان مادیان و پارسیان است.
ترجمه عربی ون دایک: أَمَّا الْکَبْشُ الَّذِی رَأَیْتَهُ ذَا الْقَرْنَیْنِ فَهُوَ مُلُوکُ مَادِی وَفَارِسَ
و سرانجام در کتاب اشعیا، نام او «کوروش» و لقبش «مسیح» آمده است:
اشعیا ۴۵: ۱ و ۶
ترجمه فارسی قدیم: خداوند به مسیح خویش یعنی به کورش که دست راست او را گرفتم تا به حضور وی امتها را مغلوب سازم و کمرهای پادشاهان را بگشایم … چنین میگوید … تا از مشرق آفتاب و مغرب آن بدانند که سوای من احدی نیست. من یهوه هستم و دیگری نی.
به این ترتیب، آنچه در قرآن با خصوصیت و لقب «ذوالقرنین» آمده است، در کتاب مقدس با نام «کوروش» (مسیحِ پادشاهِ امتها) شناخته میشود، و واژه «ذَا الْقَرْنَیْنِ» در ترجمه عربی دانیال، حلقهٔ پیوند میان این دو کتاب است.
ذکر و زِکّارون
مورد دیگر واژه «ذکر» است. در قرآن، «ذکر» نامِ کتاب و وحی الهی — از جمله نامِ آن چیزی که به موسی و هارون داده شد — به کار رفته است؛ اما در کتاب مقدس عبری، «زِکّارون» (זכרון، یادبود/یادآوری) بیشتر به عنوان صفت و توصیفِ کتاب آمده است. و نکته شگفت آنکه هرچه به سوی انتهای عهد عتیق عبری پیش میرویم، ریشه «زکر» از «صفتِ کتاب» به «نامِ کتاب» نزدیکتر میشود؛ همان جایگاهی که «ذکر» در قرآن دارد.
قرآن، «ذکر» را نامِ وحیِ دادهشده به موسی و هارون میداند:
قرآن ۲۱:۴۸
اصل عربی: وَ لَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى وَ هَارُونَ الْفُرْقَانَ وَ ضِيَاءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ
ترجمه فولادوند: و به راستى به موسى و هارون فرقان و روشنایى و «ذکرى» براى پرهیزگاران دادیم.
و «ذکر» نامِ خودِ قرآن نیز هست:
قرآن ۱۵:۹
اصل عربی: إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
ترجمه فولادوند: بیگمان ما خود این «ذکر» [قرآن] را فرو فرستادیم و قطعاً ما خود نگهبان آنیم.
و در آیهای که خود نقلِ مزمور ۳۷ است، «ذکر» کتابی پیش از «زبور» خوانده میشود (همان ترتیبِ تورات پیش از مزامیر در عهد عتیق عبری):
قرآن ۲۱:۱۰۵
اصل عربی: وَ لَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ
ترجمه فولادوند: و در زبور، پس از «ذکر»، نوشتیم که زمین را بندگان شایستهٔ من به ارث خواهند برد. (ر.ک. مزامیر ۳۷: ۹ و ۲۹)
بلکه قرآن، «اهلِ کتاب» را «اهلِ ذکر» نیز میخواند، که خود گواهی است بر نام بودنِ «ذکر» برای کتاب:
قرآن ۱۶:۴۳ و ۲۱:۷
اصل عربی: فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
ترجمه فولادوند: پس اگر نمیدانید، از «اهلِ ذکر» بپرسید.
در برابر، در کتاب مقدس عبری «زِکّارون» صفتِ کتاب است، و روندِ تبدیل آن به نامِ کتاب از نخستین کتابها به سوی واپسین کتابها دیده میشود:
خروج ۱۷: ۱۴ (از نخستین بخش عهد عتیق)
اصل عبری: כְּתֹב זֹאת זִכָּרוֹן בַּסֵּפֶר
نویسهگردانی: کِتوُ زوت زِکّارون با-سِفِر (ketov zot zikkaron ba-sefer)
ترجمه فارسی قدیم: «این را برای یادگاری در کتاب بنویس…» — اینجا «یادگاری» چیزی است که «در کتاب» نوشته میشود (صفتِ کتاب).
ملاکی ۳: ۱۶ (از واپسین نبیان)
اصل عبری: וַיִּכָּתֵב סֵפֶר זִכָּרוֹן לְפָנָיו
نویسهگردانی: وایِّیکّاتیو سِفِر زِکّارون لِپاناو
ترجمه فارسی قدیم: «…و کتابِ یادگاری به جهت ترسندگان خداوند … نوشته شد.»
استر ۶: ۱ (از کتوبیم، واپسین بخش عهد عتیق)
اصل عبری: וַיֹּאמֶר לְהָבִיא אֶת־סֵפֶר הַזִּכְרֹנוֹת דִּבְרֵי הַיָּמִים
نویسهگردانی: وایّومِر لِهاوی اِت-سِفِر هَزِّیکّارونوت دیفرِ هَیّامیم
ترجمه فارسی قدیم: «در آن شب، خواب از پادشاه برفت و امر فرمود که کتابِ تذکرهٔ تواریخِ ایام را بیاورند تا آن را در حضور پادشاه بخوانند.» — و چه زیبا که ترجمه فارسی، «سِفرِ هَزِّیکّارونوت» را «کتابِ تذکره» برگردانده است، و «تذکره» در فارسی از همان ریشه «ذکر» است!
چنانکه میبینیم، در «خروج» زِکّارون صفتی است که در کتاب نوشته میشود، اما در «ملاکی» و «استر» خودِ کتاب «سِفرِ زِکّارون» و «سِفرِ هَزِّیکّارونوت» (کتابِ تذکره) نام میگیرد؛ یعنی هرچه به انتهای عهد عتیق نزدیک میشویم، «زکر» از صفتِ کتاب به نامِ کتاب بدل میگردد — و این همان مقامی است که «ذکر» در قرآن به عنوان نامِ وحی و کتاب (و به روایتی نامِ تورات) دارد. این نکته با همان «ذِکْرُ رَحْمَتِ رَبِّکَ» در ۱۹:۲ و معنای نامِ زکریا (= «یهوه به یاد دارد») نیز پیوسته است.
هللویاه
هللویاه، سبحان الله
مزامیر 113: 1
هللویاه! ای بندگان خداوند، تسبیح بخوانید. نام خداوند را تسبیح بخوانید
هللو یه هللو عبدی یهوه هللو اتشم یهوه
بعیر
پیدایش 45: 17
و فرعون به یوسف گفت: «برادران خود را بگو: چنین بکنید: چهارپایان خود را بارکنید، و روانه شده، به زمین کنعان بروید
ویامر فرعه الیوسف امر الاحیک زات عشوطعنو اتبعیرکم ولکوباو ارصه کنعن
وَ لَمَّا فَتَحُوا مَتاعَهُمْ وَجَدُوا بِضاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قالُوا يا أَبانا ما نَبْغي هذِهِ بِضاعَتُنا رُدَّتْ إِلَيْنا وَ نَميرُ أَهْلَنا وَ نَحْفَظُ أَخانا وَ نَزْدادُ كَيْلَ بَعيرٍ ذلِكَ كَيْلٌ يَسيرٌ (12:65)
قالُوا نَفْقِدُ صُواعَ الْمَلِكِ وَ لِمَنْ جاءَ بِهِ حِمْلُ بَعيرٍ وَ أَنَا بِهِ زَعيمٌ (12:72)
اصحاب یمین و شمال
متی 25:
31 «اما چون پسر انسان در جلال خود باجمیع ملائکه مقدس خویش آید، آنگاه بر کرسی جلال خود خواهد نشست، 32 و جمیع امتها درحضور او جمع شوند و آنها را از همدیگر جدامی کند به قسمی که شبان میشها را از بزها جدامی کند. 33 و میشها را بر دست راست و بزها را برچپ خود قرار دهد. 34 (ونقیم عربا من یمینه وجدیا من سمله) آنگاه پادشاه به اصحاب طرف راست گوید: بیاییدای برکت یافتگان از پدر من و ملکوتی را که از ابتدای عالم برای شما آمادهشده است، به میراث گیرید. 35 زیرا چون گرسنه بودم مرا طعام دادید، تشنه بودم سیرآبم نمودید، غریب بودم مرا جا دادید، 36 عریان بودم مراپوشانیدید، مریض بودم عیادتم کردید، در حبس بودم دیدن من آمدید. 37 آنگاه عادلان به پاسخ گویند: ای خداوند، کی گرسنه ات دیدیم تاطعامت دهیم، یا تشنه ات یافتیم تا سیرآبت نماییم، 38 یا کی تو را غریب یافتیم تا تو را جادهیم یا عریان تا بپوشانیم، 39 و کی تو را مریض یامحبوس یافتیم تا عیادتت کنیم؟ 40 پادشاه درجواب ایشان گوید: هرآینه به شما میگویم، آنچه به یکی از این برادران کوچکترین من کردید، به من کردهاید.
41 «پس اصحاب طرف چپ را گوید: ای ملعونان، از من دور شوید در آتش جاودانی که برای ابلیس و فرشتگان او مهیا شده است. 42 زیراگرسنه بودم مرا خوراک ندادید، تشنه بودم مراآب ندادید، 43 غریب بودم مرا جا ندادید، عریان بودم مرا نپوشانیدید، مریض و محبوس بودم عیادتم ننمودید. 44 پس ایشان نیز به پاسخ گویند: ای خداوند، کی تو را گرسنه یا تشنه یاغریب یا برهنه یا مریض یا محبوس دیده، خدمتت نکردیم؟ 45 آنگاه در جواب ایشان گوید: هرآینه به شما میگویم، آنچه به یکی از این کوچکان نکردید، به من نکردهاید. 46 و ایشان درعذاب جاودانی خواهند رفت، اما عادلان درحیات جاودانی.»
وَ أَصحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصحَابُ الْيَمِينِ(56:27)
وَ أَصحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصحَابُ الشِّمَالِ(56:41)
جهنم
عبارت عبری גַּי בֶן-הִנֹּם (گِیْ بِن هینُّم) برای نخستین بار در كتاب یوشع باب 15 آیه 8 بدان اشاره شده است. این عبارت كه در اصل به صورت גיא בן הנום است به معنای “درّه پسر هینوم” است با كاهش وحذف واژگان به صورت “گِ هینوم” و تعریب به جهنم در آمده است. عبارت فارسی “جهنم دره” نیز میتواند اشارهای به آن باشد. كتاب مقدس اشاراتی به این موضوع دارد ومفسران هینوم را شخصی میدانند كه در مكان این دره در اورشلیم پسر خود را قربانی كرده است و در دوم پادشاهان 23 : 10 و ارمیا 32 : 35 نیز اشاراتی در رد وتقبیح آن شده است.
جهنم در عهد جدید:
متی ۵:۲۲: ”… هر کس نسبت به برادر خود عصبانی شود، ملامت خواهد شد و هر که برادر خود را «ابله» بخواند، به محکمه برده خواهد شد و اگر او را «احمق» بخواند مستوجب آتش جهنا خواهد بود”
متی ۵:۲۹: ”… زیرا بهتر است که عضوی از بدن خود را از دست بدهی تا اینکه با تمام بدن به جهنا افگنده شوی”
متی ۵:۳۰: ”… زیرا بهتر است که عضوی از بدن خود را از دست بدهی تا اینکه با تمام بدن به جهنا بیفتی”
متی ۱۰:۲۸: ”… از کسی بترسید که قادر است جسم و جان، هر دو را در جهنا تباه سازد”
متی ۱۸:۹: ”… زیرا بهتر است که با یک چشم به زندگی راه یابی تا با دو چشم به جهنا افگنده شوی”
متی ۲۳:۱۵: “وای بر شما ای علمای دین و فریسیهای منافق، شما دریا و خشکی را طی میکنید تا کسی را پیدا کنید که دین شما را بپذیرد و وقتی که موفق شدید، او را دو برابر بدتر از خود تان سزاوار جهنا میسازید”
متی ۲۳:۳۳: به فریسیها “ای ماران، ای افعی زادگان، شما چگونه از مجازات جهنا میگریزید؟”
مرقس ۹:۴۳: “پس اگر دستت باعث گمراهی تو میشود، آن را ببر، زیرا بهتر است بدون دست به زندگی راه یابی از اینکه با دو دست به جهنا بیافتی یعنی به آتشی که خاموشی نمیپذیرد”
مرقس ۹:۴۵: “و اگر پایت تو را گمراه کند، آن را ببر زیرا بهتر است که لنگ به زندگی راه یابی از اینکه با دو پا به جهنا انداخته شوی”
مرقس ۹:۴۷: “و اگر چشمت تو را منحرف سازد آن را بکش، زیرا بهتر است که با یک چشم وارد پادشاهی خدا شوی از این که با دو چشم به جهنا بیافتی”
لوقا ۱۲:۵: “شما را آگاه میسازم که از چه کسی باید بترسید: از آن کسی بترسید که پس از کشتن، اختیار دارد به جهنا اندازد. بلی، میگویم از او باید ترسید”
یعقوب ۳:۶: “زبان هم آتش است! در میان تمام اعضای بدن ما زبان دنیایی از شرارت است که همه وجود ما را آلوده میسازد و دوران زندگی را به جهنا مبدل میکند”
باروخ شم، سبح اسم ربک الاعلی
پس از گفتن تتراگراماتون حتما باید بلند این جمله گفته شود:
Barukh shem kvod malkhuto l’olam va’ed
ברוך שם כבוד מלכותו לעולם ועד
بروک شم کبدو ملکوتو لعولم وعد
“Blessed be the Name of His glorious kingdom for all eternity”
این فراز برگرفته از این آیات کتاب مقدس است:
نحمیا 9
«برخیزید و یهوه خدای خود را از ازل تا به ابد متبارک بخوانید. و اسم جلیل تو که از تمام برکات و تسبیحات اعلی تر است متبارک باد. 6 توبه تنهایی یهوه هستی. تو فلک و فلک الافلاک وتمامی جنود آنها را و زمین را و هرچه بر آن است و دریاها را و هرچه در آنها است، ساختهای و توهمه اینها را حیات میبخشی و جنود آسمان تورا سجده میکنند …
مزامیر 72: 19
و متبارک بادنام مجید او تا ابدالاباد. و تمامی زمین از جلال اوپر بشود.
سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلىَ(87:1) نام پروردگار والاىِ خود را به پاكى بستاى: (1)
الَّذِى خَلَقَ فَسَوَّى(2) همان كه آفريد و هماهنگى بخشيد. (2)
وَ الَّذِى قَدَّرَ فَهَدَى(3) و آنكه اندازهگيرى كرد و راه نمود. (3)
وَ الَّذِى أَخْرَجَ المْرْعَى(4) و آنكه چمنزار را برآورد (4)
فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى(5) و پس [از چندى] آن را خاشاكى تيرهگون گردانيد. (5)
…
إِنَّ هَاذَا لَفِى الصُّحُفِ الْأُولىَ(18) قطعاً در صحيفههاى گذشته اين [معنى] هست، (18)
صحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَ مُوسىَ(19) صحيفههاى ابراهيم و موسى. (19)