قتل عیسی
در این نوشتار به یکی از مباحث تطبیقی قرآن و انجیل میپردازیم: آیا عیسی مسیح به دست دیگران کشته شد؟ بررسی متن قرآن و انجیل نشان میدهد که هر دو، قتل عیسی به دست دیگران را رد میکنند و آن را ناممکن میدانند؛ زیرا عیسی جان خود را با ارادهٔ خویش تسلیم کرد و هیچکس جان او را از او نگرفت.
۱. قرآن: «نه او را کشتند و نه به دار آویختند»
قرآن به صراحت ادعای کشتن عیسی را رد میکند:
قرآن ۴:۱۵۷ اصل عربی: وَ قَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا قَتَلُوهُ وَ مَا صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ … وَ مَا قَتَلُوهُ يَقِيناً ترجمه فولادوند: و [نیز به سزای] گفتارشان که: «ما مسیح، عیسی پسر مریم، فرستاده خدا را کشتیم»، و حال آنکه او را نکشتند و به دار نیاویختند، بلکه [کار] بر آنان مشتبه گردانیده شد … و او را به یقین نکشتند.
قرآن ۴:۱۵۸ اصل عربی: بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ كَانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً ترجمه فولادوند: بلکه خدا او را به سوی خود بالا برد، و خدا توانایی شکستناپذیر و حکیم است.
نکتهٔ محوری این آیات، تعبیر «ما قَتَلوهُ» و «ما قَتَلوهُ یقیناً» است: قرآن با تأکید نفی میکند که دیگران عیسی را کشته باشند؛ یعنی جان او را کسی از او نگرفته است. و در برابر، «بَل رَفَعَهُ اللهُ اِلَیه»: خدا او را به سوی خود بالا برد.
۲. انجیل: «کسی جان مرا از من نمیگیرد»
خودِ انجیل نیز همین معنا را از زبان عیسی گزارش میکند:
یوحنا ۱۰: ۱۷-۱۸ ترجمه فارسی قدیم: و از این سبب پدر مرا دوست میدارد که من جان خود را مینهم تا آن را باز گیرم. کسی آن را از من نمیگیرد، بلکه من خود آن را مینهم. قدرت دارم که آن را بنهم و قدرت دارم آن را باز گیرم. این حکم را از پدر خود یافتم.
عیسی در این فراز سه نکته را تصریح میکند:
۱- هیچکس جان او را از او نمیگیرد (نفیِ قتل به دست دیگران)؛ ۲- او جان خود را به ارادهٔ خویش مینهد (تسلیمِ اختیاریِ جان)؛ ۳- او قدرت دارد جان خود را باز گیرد (بازپسگیریِ جان) و این حکمی است که از پدر یافته است.
۳. بر صلیب: عیسی خودش جان خود را تسلیم میکند
گزارشهای انجیل از لحظهٔ واپسین، همه بر همین نکته گواهی میدهند که عیسی فاعلِ «تسلیم کردنِ» جانِ خویش است، نه قربانیِ «گرفتنِ» جان به دست دیگری:
متی ۲۷: ۵۰ ترجمه فارسی قدیم: عیسی باز به آواز بلند صیحه زده، روح را تسلیم نمود.
لوقا ۲۳: ۴۶ ترجمه فارسی قدیم: و عیسی به آواز بلند صدا زده گفت: «ای پدر به دستهای تو روح خود را میسپارم.» این را بگفت و جان را تسلیم نمود.
یوحنا ۱۹: ۳۰ ترجمه فارسی قدیم: چون عیسی سرکه را گرفت، گفت: «تمام شد.» و سر خود را پایین آورده، جان بداد.
در هر سه گزارش، افعال به خودِ عیسی نسبت داده شده است: «روح را تسلیم نمود»، «جان را تسلیم نمود»، «جان بداد». یعنی او جان/روح خود را سپرد و تسلیم کرد؛ کسی جان او را از او نگرفت. این دقیقاً همان چیزی است که در یوحنا ۱۰:۱۸ از زبان خود عیسی آمده بود.
۴. نتیجه: میان قرآن و انجیل تضادی نیست
اگر دو متن را در برابر هم بگذاریم، نهتنها تضادی دیده نمیشود، بلکه هر دو یک حقیقت را از دو سو بیان میکنند:
- قرآن میگوید: دیگران او را نکشتند (ما قَتَلوهُ) — یعنی جان او را کسی از او نگرفت.
- انجیل میگوید: «کسی آن را از من نمیگیرد، بلکه من خود آن را مینهم» — یعنی او خودش، به ارادهٔ خویش، جان خود را تسلیم کرد.
بنابراین عیسی توسط کسی مقتول نشد؛ بلکه خودش، با ارادهٔ خود، جان خود را داد. نفیِ «قتل به دست دیگران» در قرآن و اثباتِ «تسلیمِ اختیاریِ جان» در انجیل، دو روی یک سکهاند.
همچنین «بَل رَفَعَهُ اللهُ اِلَیه» (خدا او را به سوی خود بالا برد — قرآن ۴:۱۵۸) با «قدرت دارم آن را باز گیرم» (یوحنا ۱۰:۱۸) همخوان است؛ هر دو بر بازپسگیری و بالا رفتنِ عیسی به سوی خدا گواهی میدهند.
پیوند: